---

از جمله آدابی که نامزدها می‌بایست به آن توجه کنند مسئله ادب با مخالفان است که در آیاتی چون 108سوره انعام و 88سوره هود و 125 سوره نحل بدان اشاره شده است.

 

---

توجه به حقیقت و واقعیت

برخی از نامزدها طرح‌هایشان غیرواقعی و به دور از واقعیت‌های اجتماعی است. در هر زمانی شرایط اجتماعی مطالباتی را اقتضا می‌کند که برای پاسخ گویی می‌بایست به ظرفیت‌های جامعه توجه کرد. بنابراین اگر کسی به دور از ظرفیت‌ها بخواهد وعده ای و طرحی برای مطالبات مردم بدهد به گزافه گویی رفته است.

شناخت حقایق و واقعیت‌ها برای آن است که حقیقت امری است که می‌بایست به عنوان یک آرمان در نظر داشت و به عنوان هدف برای آن برنامه ریزی کرد و واقعیت را می‌بایست برای آن شناخت که ظرفیت‌های جامعه را نشان می‌دهد. بنابراین نامزدها با توجه به حقیقت گرایی می‌بایست به واقعیت‌ها نیز توجه کنند و برنامه‌ها و مواضع خویش را بر پایه این دو مؤلفه قرار دهند.

حضرت یوسف (علیه السلام) نشان می‌دهد که شناخت دقیقی از حقایق و نیز واقعیت‌ها و ظرفیت‌های جامعه مصر داشته است و طرح‌ها و برنامه‌هایش را بر اساس حقایق و واقعیت‌های آن جامعه ارایه داد که افزون بر مقبولیت از سوی مسئولان، قابلیت اجرا داشته و به اهداف تعیین شده دست یافت.

همان گونه که ایجاد مطالبات از طریق آگاهی بخشی به حقوق، خوب است ولی شناخت واقعیت‌های هر اجتماع نیز برای تبیین مواضع، ضروری است تا خدای ناکرده شخصی که نامزد مسئولیتی است وعده های توخالی و پوچ ندهد.

برخی از نامزدها برای تقویت خود و مواضع خویش تبیین نادرستی از واقعیت‌های اجتماعی و ظرفیت‌های کشوری می‌دهند و این گونه است که هم کارگزاران فعلی را متهم می‌کند و هم مطالباتی را در مردم ایجاد می‌کنند که وعده های توخالی از آب درمی آید و دولت‌های آینده را به بی کفایتی و دروغ متهم می‌نماید.

اگر بخواهیم اصول و کلیات اخلاق انتخاباتی را برشماریم بیش از آن است که در یک مقاله بگنجد از این رو به همین مقدار بسنده می‌شود. امید است با مراعات همین اندک گام‌های بلندتری به سوی فرهنگ سازی برداریم.